تبلیغات
اتاق فکر think tank - نقش در نقش ایرانیان
انرژی شگفت آور خرد جمعی

نقش در نقش ایرانیان

تاریخ:سه شنبه 26 اسفند 1393-12:36 ب.ظ

پارچه‌بافی از صنایعی است كه پس از ظهور اسلام در ایران  اهمیت زیادی یافته‌است.

شوشتر را بایستی در زمره مراكز تهیه پارچه دانست. متأسفانه از قرون اولیه نمونه‌هایی در دست نیست تنها قطعات باقیمانده متعلق به دوران فرمانروایی آل‌بویه است كه با كمال دقت بافته شده و از نظر نقش و رنگ بسیار جالب توجه است. در بعضی از این قطعات اشكال هندسی ، خط كوفی یا حاشیه‌هایی از تصاویر حیوانات و دوایری كه در آنها پرندگان و حیوانات گرد درخت زندگی قرار دارند می‌بینیم. مركز بافت این پارچه‌ها را به شهر ری نسبت می‌دهند. بنابر‌این ملاحظه می‌شود كه شهر ری در یك دوره از نظر كارگاههای بافندگی (آل بویه) و در دوره دیگر (سلجوقیان) از نظر صنعت سفال‌سازی در دنیای اسلام شهرت عظیمی كسب نموده‌است.

این شهر از شهرهای بسیار قدیمی ایران می‌باشد چنانكه در كتیبه داریوش در بیستون نیز نام آن دیده می‌شود. در دوران اسلام نیز این شهر اعتبار و اهمیت خود را حفظ نموده بطوریكه در شرق اسلامی بعد از بغداد شهری به آبادانی آن وجود نداشته‌است. 

از دوران آل‌بویه كه از تاریخ 320 تا 447 در ایران فرمانروایی می‌نموده‌اند آثار هنری و صنعتی زیادی بر جای نمانده است تنها یادگار باقیمانده از این دوران چند قطعه[40] پارچه ابریشمی است كه خوشبختانه برروی بعضی از قطعات آن تاریخ بافت ذكر شده و در حقیقت این پارچه‌ها اسناد ذیقیمت هنر این دوره مهم از تاریخ ایران بشمار می‌روند.

یكی از بهترین نمونه انواع این پارچه‌ها قطعه‌ای است متعلق به موزة ایران باستان كه در سال 1337 خریداری شده به طول 43 و به عرض 35 سانتیمتر كه قسمتی از یك قطعة پارچه بزرگتر است. و چنین بر می‌آید كه صاحب اولیه برای اینكه از فروش این پارچه بتواند استفاده بیشتری بنماید آنرا به قطعات كوچك‌تر تقسیم نموده‌است(بعضی از قطعات دیگر چنانكه یادآوری شد یا در موزه‌های خارج نگهداری می‌شود و یا متعلق به صاحبان مجموعه‌های خصوصی است).

نقش اصلی در این قطعه پارچه عبارت از عقابهای بزرگ دو سر است به رنگ قهوه‌ای روشن ‌روی زمینة نخودی با بالهای گشوده مردی را با خود به هوا می‌برند. در حاشیه بال آنها عبارت « من كبره همه كثره قیمه » به خط كوفی نقش گردیده‌است. این پرندگان توسط نقوش شبیه درخت سرو از یكدیگر جدا شده‌اند بالای سر پرندگان نوارهایی دیده می‌شود كه با عبارت « من طاب اصله ذكی فعله» تزیین یافته‌است. 

از پارچه‌های دوران سلجوقی نمونه‌های كمی دردست می‌باشد كه همه آنها هم از نظر تاریخی و هم از جنبة هنری بسیار قابل ملاحظه‌اند. نقوش آنها گرچه اقتباس از طرح‌های ساسانی است ولی آغاز پیشرفتی برای آینده است. موضوع‌هایی كه برای طرح‌ها انتخاب شده‌اند عبارتند از:

خطوط مارپیچی و اسلیمی و همچنین پرندگان و حیواناتی كه دارای جنبه واقعی زندگی نیستند و فقط به صورت طرح بر روی این پارچه‌ها جلوه‌گری می‌نماید.

 

از انواع آن قطعه پارچه ابریشمی به طول 42 و به عرض 20 سانتیمتر است كه نقش آن از دو ردیف دوایر منظم تشكیل یافته‌است ، قسمت اعظم دوایر ناقص و نقش اصلی داخل این [42] دوایر دو شیر بالدار نشسته در دو طرف درختی شبیه نخل می‌باشد. این درخت درون گلدانی قرار گرفته كه در دو طرف گلدان نقش نیمرخ دو انسان خیالی طرح گردیده‌است (شاید این‌ها فرشتگانی باشند جهت حراست این درخت) صورت شیرهای منقوش بر روی این قطعه پارچه شباهت زیادی به شیرهایی دارد كه بر روی ظروف مفرغی این دوران دیده می شوند. اطراف این نقش را دوایر كوچكتری احاطه كرده و داخل هر كدام با نقوش ستاره ـ طاوس ـ شیر بالدار ـ گاو وحشی ـ بز كوهی و هم‌چنین حیوانی شاخدار تزئین یافته‌اند. در حد فاصل دوایر نقشی شبیه ستاره دیده می‌شود كه در چهار طرف به چهار گل منتهی می‌گردد. 

دوران صفویه را از نظر صنعت پارچه‌بافی بایستی عصر طلایی نامید چه پادشاهان این سلسله با تشویق هنرمندان و ایجاد مراكز مهمی جهت پرورش و تربیت آنان در یزد ، كاشان و اصفهان در تكامل این فن عامل بسیار مؤثری بشمار می‌روند.

پارچه‌های این عصر كه از ابریشم و گاه با تار و‌ پودی از زر و سیم و یا مخمل‌های رنگارنگی كه بافته شده‌اند از نظر رنگ  و طرح شهرت جهانی یافته‌اند. در بافت آنها منتهای دقت و سلیقه و حوصله بكار رفته و بسیاری از طرح‌های پارچه‌های ابریشمی خصوصاً تصاویری كه جهت منقوش ساختن پرده‌ها انتخاب گردیده شباهت زیادی با هنر مینیاتورسازی دارند.

قطعات زیبایی از پارچه‌های این عصر اینك زینت‌بخش موزه‌های امریكا و اروپا است. در موزة متروپولیتن دو قطعه پارچه ابریشمی تاریخ‌دار از زمان شاه‌عباس كبیر موجود است كه بر روی آنها نام بافنده « حسن و تاریخ 1008 هجری» ذكر شده‌است.

از طرح‌های مشهور و متداول این دوران تصویر انسان است كه غالباً برای تزیین پرده‌ها از آن استفاده می‌شده‌است. گاه هنرمند فقط  نقش یك نفر را برای تزیین انتخاب نموده و زمانی با مجالس بزم و شكار پارچه‌ها را منقوش ساخته‌است. لباس‌های غالب این اشخاص از انواع لباسهای فاخر و قیمتی مخصوص درباریان و یا اشراف و شاهزادگان است.

یكی از نمونه‌های زیبای صورت‌دار قطعه زری زمینه سورمه‌ایست كه با ترنج‌های لب كنگره‌ای آرایش یافته است ، داخل هر نقش دو نفر دیده می‌شود كه یكی از آنها در كنار درخت سروی نشسته و مشغول نواختن آلت موسیقی (شبیه سه‌تار) و دیگری در حال رقص است

تزیین و آرایش زری و پارچه‌های ابریشمی با نوشته به خط نسخ و نستعلیق یكی دیگر از روشهایی است كه در دوران صفویه متداول گردیده‌است. غالباً  این طرح را یا برای روپوش قبور و یا جهت پرده‌هایی كه در مقبره‌ها و یا اماكن[44] مقدسه مورد استفاده قرار می‌گرفته می‌بافته‌اند نمونه‌ای از آن ، قطعه زری زمینه طلایی است از ابریشم قرمز و سورمه‌ای كه با سوره نصر «اذا جاء نصر‌الله و الفتح الخ» بطور مكرر منقوش گردیده است 

گاه داستان رزمی و بزمی مقتبس از دواوین شعرایی چون فردوسی و نظامی به صورت طرحهایی در پارچه‌های این دوران مورد استفاده قرار می‌گرفت كه این نقش‌ها قابل مقایسه با مینیاتورهای همزمان خود می‌باشد. متأسفانه از این نوع پارچه نمونه‌ای در موزه ایران باستان موجود نیست ولی در یكی از موزه‌های معروف نیویورك قطعه پارچه‌ای دیده می‌شود كه روی آن منظره‌ای از داستان لیلی و مجنون نقش گردیده‌است. علاوه بر پارچه‌های نامبرده نمونه‌های زیادی از انواع مختلف گل‌دوزی و سوزن‌كاری از این دوران باقیمانده است. نقش این سوزن‌كاری‌ها عبارتند از: طرح‌های هندسی ـ انواع گل‌ها ـ و همچنین اشكال انسان و حیوان.





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
مونوبلاگ
سه شنبه 26 اسفند 1393 01:51 ب.ظ
سیستم جدید مونوبلاگ رو دیدی؟
یه وبلاگ توی این سیستم بساز ببین چه مطالبت چه بازدیدی پیدا می کنه. این سیستم مجهز به روبات بهینه ساز اتوماتیکه که سریع مطالب وبلاگت رو در صفحه اول گوگل نمایش میده!!!!

همین حالا امتحانی یه وبلاگ روی سیستم وبلاگدهی رایگان مونوبلاگ بساز!!!!
melly
سه شنبه 26 اسفند 1393 12:44 ب.ظ
اوقات خود را با دیدن وبلاگ هایی با موضوعات بسیار متنوع و جالب که البته کاملا به روز هستند سپری کنید...مطمئن باشید که خوش میگذره
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


تحلیل آمار سایت و وبلاگ